Winkelmand is leeg 
Wetenschappelijke ontdekkingen? Die gebeuren wanneer verrassende bevindingen samenkomen met het juiste team. Het laboratorium dat ontdekte Selank — een angstremmende peptide die niet verslavend en geen kalmeringsmiddel is — was niet eens op zoek naar een middel voor de geestelijke gezondheid.
Dr. Nikolaj Mjasojedov en Dr Igor Ashmarin wilden simpelweg een stabiele, synthetische versie creëren van het immuunversterkende peptide tuftsine. Dat lukte, maar uit hun studies bleek al snel een ander, onverwacht effect. Het team van het Russische Instituut voor Moleculaire Genetica had per ongeluk een geheel nieuwe klasse van anxiolytica gecreëerd.
Selank brengt rust in opgejaagde geesten, en dat lukt het zonder mensen slaperig te maken — maar, precies zoals de bedoeling is, brengt het ook het immuunsysteem in balans.
Dat opent een aantal zeer interessante onderzoeksdeuren. Chronische stress is een voedingsbodem voor systemische ontstekingen, en het is al te gemakkelijk om vast te komen te zitten in een vicieuze cirkel waarin angst je ziek maakt, en het ziek zijn je angstig maakt. Selank pakt die vervelende feedbackloop van beide kanten tegelijk aan.
Dankzij jarenlang onderzoek is Selank in Rusland al goedgekeurd voor angststoornissen. Maar de wetenschap is nog lang niet klaar. Herstel van een beroerte en een traumatisch hersenletsel behoren tot de nieuwe onderzoeksrichtingen, en misschien verbaas je je ook over de andere potentiële toepassingen.
Een korte geschiedenis van het Selank-peptide & hoe het werd ontdekt
Niemand die ook maar enigeken aandacht besteedt aan peptidenonderzoek kan ontgaan dat er een ongewoon groot aantal gloednieuwe verbindingen uit Rusland (of de Sovjet-Unie) afkomstig is. Selank is er daar één van een handvol internationaal bekende — samen met bijvoorbeeld Semax, Epithalon, Cerebrolysin en Thymalin.
Die “stamboom” is niet willekeurig. Het idee dat je verschillende systemen kunt reguleren om de gezondheid en prestaties te optimaliseren, in plaats van voornamelijk “te repareren wat kapot is” (zoals de westerse geneeskunde grotendeels doet), is cruciaal in het Russische denken. Peptides helpen daarbij. Dat omvat de vele peptides die van nature door het menselijk lichaam zwerven, maar ook verschillende die in diverse dieren worden aangetroffen.
De wetenschappers bij de Instituut voor Moleculaire Genetica — het lab dat veel van de meest onderzochte peptiden ontwikkelde — was er niet alleen op uit om mensen gezonder te maken. Hun hoofdmissie was het ondersteunen van het Sovjet-leger en een andere groep van even strategisch belangrijke professionals, waarvan de ene werkte in de meest extreme omgeving die mogelijk is. Hun kosmonauten.
Het team achter Selank begon met Tuftsin. Dit natuurlijke peptide zorgt ervoor dat neutrofielen en macrofagen harder, sneller en slimmer werken om ziekteverwekkers te doden. Net als bij veel krachtige natuurlijke peptiden heeft deze een bijzonder korte halfwaardetijd. Stop het in een flesje en injecteer het, en het lichaam van de ontvanger breekt het bijna onmiddellijk af. Niet nuttig voor onderzoek.
Dus Myasoedov en Ashmarin hechtten de stabiliserende sequentie Prolyl-Glycyl-Proline tot het einde. Dat werkte — maar onderzoek toonde al snel aan dat Selank nog beter was dan het team had gehoopt. Het voegt een extra verdedigingslinie toe die zorgt voor een sterker immuunsysteem, maar het heeft toevallig ook sterke angstremmende en stemmingsverbeterende effecten. “Twee voor de prijs van één” is al behoorlijk goed, maar naarmate het onderzoek werd voortgezet, bleken nog meer toepassingen veelbelovend.
Hoe werkt Selank?
Selank is Tuftsin+ — het werkt precies zoals het natuurlijke peptide waar Myasoedov en zijn team het naar modeleerden, maar langer en voorspelbaarder.
Selank bestrijdt angst en stress op twee manieren. Eerst normaliseert het ontregelde serotonine- en dopaminelniveaus (net als antidepressiva). Vervolgens stimuleert het GABA voor een “kalmerende vibe”. Selank stimuleert BDNF, Hersenafgeleide Neurotrofische Factor, ook. Het geheugen wordt betrouwbaarder en nieuwe taken zijn gemakkelijker te beheersen wanneer je meer BDNF hebt, dus Selank is een echte noötropicum.
Wat betreft het immuunsysteem remt Selank ontstekingsbevorderende cytokinen — geweldig vlak na een blessure, maar later vaak gevaarlijk. Mensen die aan chronische pijn lijden, hebben mogelijk ook baat bij een derde eigenschap: het remt de enzymatische afbraak die de natuurlijke pijnstillers, enkefalinen, te snel vernietigt.
Veelzijdig? Reken maar. Het is geen wonder dat er al naar zoveel verschillende gebieden is gekeken in studies.
Welk soort studies zijn er tot nu toe gedaan naar Selank bij mensen? Wat waren de effecten en wat kan er vorig worden verwacht?
Immunologie was het vertrekpunt voor Selank-onderzoek, maar de wetenschap is sindsdien alleen maar verder vertakt. Benieuwd naar de meest veelbelovende bevindingen? Deze vakgebieden voeren de lijst aan.
Onderzoek naar Selank voor immuungezondheid en veerkracht
Als langwerkend tuftsine-analogon is het efficiënter maken van witte bloedcellen bij het omsingelen en vernietigen van pathogenen een van de belangrijkste taken van dit peptide. Het is echter niet direct een “immuunversterker”. Selank is meer een balansbrenger. Selank beheerst ontstekingen door cytokinen te normaliseren — met enkele veelbelovende resultaten.1]
Genezen sneller2Biochemische resultaten verbeteren sneller na door geneesmiddelen geïnduceerde leverbeschadiging. Regeneratie wordt effectiever.3Er is zelfs potentieel antiviraal potentieel. [4] Selank doet wat het geacht werd te doen. Wat ervan verwacht werd. Maar dat is niet alles.
Selank bij de behandeling van angststoornissen en stress
Het meest bestudeerde gebied — waarschijnlijk omdat daar de grootste behoefte is aan nieuwe klinische oplossingen. Het onderzoek naar Selank als angstremmende behandeling heeft zich door de jaren heen opgestapeld. Het begon met muizen, die, toen ze aan stressvolle doolhoven werden blootgesteld, kalm bleven nadat ze Selank hadden toegediend gekregen. Het ging verder met tests op mensen. Inmiddels is duidelijk dat Selank net zo effectief is als de meeste benzodiazepinen. Behalve dat het peptide, in tegenstelling tot die middelen, mensen niet opzadelt met aanhoudende hersenmist — of een verslavingsrisico met zich meebrengt. [4, 5]
Selank is in Rusland een goedgekeurde behandeling voor een gegeneraliseerde angststoornis, maar PTSS en specifieke fobieën zouden zomaar de volgende doelen kunnen worden voor serieus onderzoek. Een andere zeer veelbelovende richting? Chronische pijnaandoeningen en depressie/angst gaan vaak samen en verergeren elkaar. Selank richt zich op beide. Het vermogen om deze cirkel te doorbreken zou miljoenen mensen helpen.
Selank als nootropicum — Scherpere cognitie en makkelijker leren
Angst is een van de grootste obstakels voor scherp denken, dus het zou u vergeven zijn als u dacht dat dat alles is. Het wordt eigenlijk nog spannender. Onderzoek toont aan dat proefpersonen die “aanvankelijk een slecht leervermogen hadden” plotseling slimmer werden en beter werden in het beheersen van nieuwe vaardigheden. Met Selank kwamen ratten die complexe puzzels oplosten tot meer juiste conclusies. Ze maakten minder fouten. Ze onthouden belangrijke informatie sneller. [6]
De redenen waarom zijn nog niet helemaal duidelijk, maar ze hangen bijna zeker samen met het feit dat Selank BDNF stimuleert. Bovendien is het normaliseren van de serotonine- en dopamineniveaus onder stress goed nieuws voor het leervermogen, het geheugen en de spanningsboog — allemaal zaken die ratten beter zouden maken in puzzels.7]
Sovjet-wetenschappers waren enthousiast over de nootropische effecten van hun peptiden, maar kosmonauten zijn lang niet de enige groep mensen die onder extreme en chronische stress presteert. CEO's en studenten overal zouden net zo geïnteresseerd zijn in de gedachte dat een natuurlijk peptide hun stress kan verzachten en tegelijkertijd hun cognitieve prestaties maximaliseert.
Vollediger herstel van een beroerte en traumatisch hersenletsel
Dit is de volgende grens — dus houd dit in de gaten. Eerdere dierstudies bewijzen al dat Selank de omvang van hersenschade kan verminderen en kan bijdragen aan een volledig herstel na een beroerte. Het voorgestelde mechanisme werkt op drie fronten. Semax vermindert drastisch de schadelijke overactivatie van zenuwcellen die meestal optreedt na hersenletsel, maar het bestrijdt ook ontstekingen en helpt synapsen zichzelf te herstellen. [8]
We twijfelen er niet aan dat menselijke proeven in de toekomst liggen als dieronderzoek dergelijke veelbelovende resultaten blijft tonen. Veel van de onderzoeken die het neuroprotectieve potentieel van Selank onderzoeken zijn echter niet meer dan een paar jaar oud, dus het kan even duren — en wetenschappers die hopen hun naam in baanbrekende publicaties te krijgen, hebben genoeg spannende kansen op dit gebied.
Selank ter versterking van natuurlijke pijnbestrijdende opioïden
Enkefalinen zijn de pijnstillers waar weinig mensen van hebben gehoord, maar waar bijna iedereen wel eens van heeft geprofiteerd. Dit zijn de opioïden die je zelf aanmaakt wanneer je zoveel pijn hebt dat je het nog nauwelijks kunt verdragen — maar ze duren lang na niet zo lang als de meeste mensen in ernstige pijn zouden willen. Dat komt doordat enzymen ze afbreken.
Russisch onderzoek toont aan dat Selank en Semax (een ander peptide ontwikkeld door dezelfde onderzoeksgroep) de snelheid vertragen waarmee deze enzymen worden afgebroken. In begrijpelijke taal? Selank werkt niet als een pijnstiller. Het is een anti-pijnstiller — een verbinding die ervoor zorgt dat het endogene pijnbestrijdingsproces niet te snel uitwerkt.9]
Voorlopig is dat slechts een curiositeit, maar dat hoeft niet zo te blijven. In theorie zou Selank op termijn een niet-verslavende manier kunnen worden om op natuurlijke wijze pijn te verlichten.
Waar kan Selank-onderzoek naartoe gaan?
Een beetje speculatie is altijd leuk — en in dit geval is het ook gebaseerd op logica. Selank is een voor de hand liggende onderzoekskeuze voor elk laboratorium dat al oplossingen bestudeert voor vragen over aandoeningen met ontstekingsverschijnselen en componenten van de mentale gezondheid.
Chronische vermoeidheidssyndroom en long-covid staan bovenaan de lijst. De ziekte van Alzheimer en behandelingsresistent depressie zijn al in sommige studies genoemd. Daarna? Niemand kan het met zekerheid zeggen — maar het bestuderen van de invloed van Selank op andere ontstekingsaandoeningen, zoals artritis, lupus, psoriasis en mononucleose, zou zeker de moeite waard zijn.
Welke toedieningsmethoden worden er gebruikt in Selank-studies?
Subcutane of intramusculaire injectie en neusspray zijn de meest gebruikelijke manieren om Selank toe te dienen — in dierstudies en menselijke proeven, maar ook in klinieken. (Onthoud dat Selank in Rusland al een goedgekeurde behandeling is.)
SubQ/IM-toediening is handig voor onderzoekers, omdat het leidt tot een voorspelbare respons. Het peptide komt in de bloedbaan terecht, begint te circuleren en bereikt cellen overal. Het heeft een goede biologische beschikbaarheid. Dat is belangrijk voor onderzoeken naar de effecten ervan op het immuunsysteem, maar veel knaagdieronderzoeken naar neurologische voordelen gebruiken dezelfde methode. In deze gevallen bereiden onderzoekers de verbinding eerst voor door deze te reconstitueren met bacteriostatisch water. Dit steriele oplosmiddel maakt onderzoeken met meerdere doseringen over een periode van enkele weken mogelijk.
Selank-neusspray is patiëntvriendelijker en werkt snel, dus het is geen verrassing dat onderzoekers hard hebben gewerkt om een goed werkende variant te ontwikkelen. Je ziet intranasale toediening in klinische onderzoeken naar de anxiolytische voordelen van Selank — niet omdat subcutane injectie niet net zo goed zou werken, maar omdat het angstige mensen helpt om zich aan het programma te houden.
Zowel intramusculaire als intraveneuze toediening zijn niet standaard, maar als je goed zoekt, kom je misschien enkele studies tegen die er gebruik van maken. Deze toedieningswegen werken snel en maken de verbinding beter opneembaar, maar in menselijke studies zijn ze ook een stuk moeilijker goed te keuren.
Wat zijn de tot nu toe onderzochte gebruikelijke doseringsprotocollen?
Onderzoekers kunnen een bibliotheek vol Russische studies bekijken, van muriene modellen tot klinische triials. Ze bestrijken tientallen jaren aan bevindingen. Het is niet meer dan logisch om deze als uitgangspunt te nemen voor nieuwe studieopzetten.
Intranasale dosering van Selank ligt meestal ergens tussen 100 en 600 mcg per dag. Angstonderzoeken verdelen deze doseringen vaak in twee of drie porties om de stof te allen tijde actief te houden.
Onderzoeksopzetten die gebruikmaken van subcutane of intramusculaire injecties hanteren eveneens dagelijkse doseringen. Selank heeft op die manier een hogere biologische beschikbaarheid en je zult doseringen zien tussen de 100 en 500 mcg per dag.
Ongeacht de toedieningsmethode beginnen onderzoekers met de laagste mogelijke dosering. Hierdoor kunnen ze de respons van het model observeren voordat deze wordt verhoogd.
Veelgestelde vragen
Absoluut. Onderzoekers hebben dit tuftsine-analoog ontwikkeld in de hoop een immuunregulerende, ontstekingsremmende verbinding te creëren. Het vermindert overmatige ontstekingen, wat helpt bij chronische stress en een trage wondgenezing.
Selank verhoogt BDNF, dat geassocieerd wordt met leren en geheugen, en brengt tegelijkertijd neurotransmitters in balans voor een beter humeur. Het is een goedgekeurde behandeling tegen angst in Rusland. Onderzoek bewijst dat het mensen onder (extreme) stress helpt beter te functioneren. Er zijn ook studies naar het potentieel ervan om neuro-ontsteking te bestrijden, maar die bevinden zich in een vroeg stadium.
Russische artsen schrijven regelmatig Selank voor bij een gegeneraliseerde angststoornis en neurasthenie. Die tweede diagnose bestaat in westerse landen niet meer, maar het komt neer op systemische fysieke en mentale uitputting in combinatie met Prikkelbaarheid — een beschrijving die velen bekend zal voorkomen.
De Russische klinische studies bij mensen naar Selank tegen angst hadden een langere opzet. De meeste mensen verdragen dit peptide heel goed, maar subcutane toediening is voor sommige patiënten een beetje beangstigend. Neussprays zijn ontwikkeld om Selank patiëntvriendelijker te maken.
Wetenschappelijke referenties en bronnen
- https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0161589013005440[↩]
- https://cyberleninka.ru/article/n/structural-transformations-of-thermal-burn-wounds-in-rats-under-the-influence-of-semax-and-selank-neuropeptides[↩]
- https://rrpharmacology.ru/index.php/journal/article/view/223[↩]
- https://cyberleninka.ru/article/n/selank-and-semax-as-potential-hepatoprotectors-in-medical-treatment-of-tuberculosis[↩]
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1155/2017/5091027[↩]
- https://ww.e-medjournal.com/index.php/psp/article/view/86[↩]
- https://www.researchgate.net/profile/Natalia-Levitskaya/publication/23306196_Intranasal_administration_of_the_peptide_Selank_regulates_BDNF_expression_in_the_rat_hippocampus_in_vivo/links/573ddac608ae9f741b2ffabe/Intranasal-administration-of-the-peptide-Selank-regulates-BDNF-expression-in-the-rat-hippocampus-in-vivo.pdf[↩]
- https://link.springer.com/article/10.1134/S1019331616030084[↩]
- https://link.springer.com/article/10.1023/A:1011373002885[↩]
